5) गणपतीला वाहिल्या जाणाऱ्या पत्री (पाने) आणि त्यांचे आयुर्वेदातील महत्व - भाग 5 - बदरSeptember 27, 2021By Dr. Anand Kulkarni*बदर - (Ziziphus jujube)*बदर म्हणजे बोर होय.- बोराचे फळ, पान ही औषधी आहेत, त्यांचा उपयोग प्लिहा (स्प्लिन spleen) वाढली असता करता येतो- तहान जास्ती लागत असल्यास बोरे खावीत म्हणजे आराम वाटतो- बोराचे फळ हे हृद्य म्हणजे *हृदयासाठी हितकर, बल्य, बल देणारे* असे आहे.- पोट…
4) गणपतीला वाहिल्या जाणाऱ्या पत्री (पाने) आणि त्यांचे आयुर्वेदातील महत्व - भाग 4 *दूर्वा - (Cynodon dactylon)* गणपतीला अत्यंत आवडणारी अशी ही दूर्वा म्हणजेच हरळी /हरळ होय. त्याच्या अख्यायिकेमध्ये गणपतीने अनलासुराला गिळून टाकल्यानंतर त्याच्या शरीराचा दाह शमविण्यासाठी कश्यप मुनिंनी गणपतीच्या डोक्यावर दुर्वांची जुडी ठेवून तसेच सेवनासाठी दूर्वा दिल्या होत्या, त्यामुळे गणपतीच्या शरीराची आग कमी झाली. - त्यामुळे आपल्याला दाह (burning sensation) /आगआग…
3) गणपतीला वाहिल्या जाणाऱ्या पत्री (पाने) आणि त्यांचे आयुर्वेदातील महत्व - भाग 3September 16, 2021By Dr. Anand Kulkarni*बिल्व - (Aegle marmelos)*बिल्व म्हणजे बेल. महादेवाच्या पूजेतील महत्वाचे पान, त्यामुळे मंदिरांच्या आसपास ही झाडे लावलेली असतात.- बेलाच्या पानांचा सूजेवर स्वेदन (शेक) देण्यासाठी वापर करतात- बेलाची पाने रुक्ष असल्याने क्लेद, कफाचे शोषण करतात, त्यामुळे *कफ, श्वास, सर्दी खोकला* यामध्ये याच्या पानांचा काढा अत्यंत उपयोगी पडतो.- मधुमेहासाठीही…
1) मालती / मधुमालती (Aganosma dichotoma)September 16, 2021By Dr. Anand Kulkarniमालती म्हणजे असनमल्लिका, अस्फोत, सुमन, वसंती, माधवीलता, जाती इ नावांनी ओळखली जाते .- मालती विशेषतः *पित्तशामक* आहे.- पोटात जंत असल्यास पानांचा वापर केला जातो.- पानांचा रस किंवा पाने वाटून सूजेवर लावल्यास सूज कमी होते.- शरीराचा दाह कमी करते.- स्त्रियांच्या मासिक पाळीच्या विकारातही वापरतात.गणपतीला ही पत्री वाहताना म्हणावयाचा मंत्र - सुमुखाय नमः । मालतीपत्रं…
गणपतीला वाहिल्या जाणाऱ्या पत्री (पाने) आणि त्यांचे आयुर्वेदातील महत्वSeptember 16, 2021By Dr. Anand Kulkarniप्रथम आपण पत्रीची म्हणजे पानांची नावे पाहू1) मालतीपत्र (मोगरी)2) माका (भृंगराज पत्र)3) बेलाचे पान (बिल्व पत्र)4) पांढऱ्या दुर्वा (श्वेतदुर्वा)5) बोरीचे पान (बदरीपत्र)6) धोत्र्याचे पान (धत्तुरपत्र)7) तुळसीचे पान (तुलसीपत्र)8) शमीचे पान ( शमीपत्र)9) आघाड्याचे पान (अपामार्गपत्र)10) डोरलीचे पान (बृहतीपत्र)11) कण्हेरीचे पान (करवीरपत्र)12) रुईचे पान (अर्कपत्र)13) अर्जुनसादडा पान (अर्जुनपत्र)14) विष्णुक्रांताचे पान (विष्णुक्रांतापत्र)15)…
2) गणपतीला वाहिल्या जाणाऱ्या पत्री (पाने) आणि त्यांचे आयुर्वेदातील महत्व – भाग 2 माकाSeptember 16, 2021By Dr. Anand Kulkarni2) माका (भृंगराज) (Eclipta alba) -- माका (भृंगराज) ही आपल्या सगळ्यांना माहीत असलेली अशी वनस्पती आहे, टीव्ही वरती आपण केसांच्या तेलाच्या जाहिराती पाहतो, बहुतांश सर्वच जाहिरातीत केसांच्या तेलांचा घटकद्रव्य असलेला माका आपल्या केश्य गुणधर्माने सगळ्यांना परिचित आहे.- माका केस गळणे, पिकणे अशा वेगवेगळ्या प्रकारच्या केशविकारांत…
रक्त, पित्त, अडुळसा, आयुर्वेदAugust 4, 2021By Dr. Anand Kulkarniनाकातून किंवा तोंडातून रक्त येत असल्यास 10 ml अडुळशाचा रस , तितकीच म्हणजे 10 gm खडीसाखर घालून द्यावा म्हणजे रक्त पडणे कमी होतेअशी बहुगुणी औषधी वनस्पती आपल्या घरी किंवा बिल्डिंग मध्ये हवीच.- डॉ आनंद कुलकर्णीअमृता आयुर्वेद, ठाणे8779584840www.amrutaayurved.in
अडुळसा, खोकला, आयुर्वेदAugust 4, 2021By Dr. Anand Kulkarniकफावर विशेषकरून फार दिवस येणाऱ्या खोकल्यावर , ज्यात बारीक ताप, अंग कणकण अशा खोकल्यावर अडूळशाइतके उत्तम दुसरे औषध नाही. अडुळशाचा (अडुळसा) रस 2 चमचे व मध 1 चमचा असे मिश्रण घ्यावे. अडूळशाचे रोप आपल्या घरी, अंगणात, बिल्डिंग मध्ये, कंपाउंड मध्ये , गार्डन मध्ये इ ठिकाणी लावण्यासारखे छोटेसे झाड आहे आणि खोकलाच नाही तर इतरही अनेक रोगांवर…
पावसाळा , आयुर्वेद, उपवास, इम्युनिटीJuly 26, 2021By Dr. Anand Kulkarniआपल्याकडे सर्वात जास्त उपवास हे चातुर्मास (चार महिने) याचं काळात जास्ती सांगितलेले आहेत. (एकादशी , श्रावण सोमवार इत्यादी अनेक).तांदूळ, डाळ इ धान्य भाजले की त्यातील पाणी, ओलावा कमी होतो. असे भाजलेले धान्य पचायला हलके होते ,म्हणून केवळ *भाजलेल्या धान्यापासून बनवलेले पदार्थ* खाऊन काही उपवास या काळात केले जातात. (उदा. उपवासाचे भाजणीचे पदार्थ)या काळात वातावरणात…
Ayurvedic Detoxification, शरीरशुद्धी आणि इम्युनिटी ImmunityJuly 19, 2021By Dr. Anand Kulkarniसध्याची अतिशय चर्चेची गोष्ट म्हणजे इम्युनिटी आणि इम्युनिटी म्हणजे रोगाशी लढण्याची शक्ति.रोग होऊ न देण्यासाठी रोग होण्यापूर्वीच शरीरात अशी परिस्थिती निर्माण करायला पाहिजे ज्यामुळे पुढे होणाऱ्या रोगापेक्षा आपल्या शरीराची ताकद जास्त असायला हवी.अशी परिस्थिती, वातावरण निर्मिती करता येईल का?- होय,अशी निरोगी / आरोग्यपूर्ण शारीरिक स्थिती निर्माण करता येऊ शकते.यासाठी प्रथम शरीर बलवान पाहिजे…